ChatGPT и слични AI модели станаа неизбежен дел од процесот на креирање академски трудови за студенти и истражувачи ширум светот, но се поставува прашањето – каде е границата помеѓу помошта и плагијатот? Нашите соговорници истакнуваат дека клучот за етичка употреба на ВИ во академското пишување е комбинирање на вештачката интелигенција со критичко размислување и самостојно истражување.
Не мамите ако користите ChatGPT како поддршка
Љубиша Бојиќ од Институтот за филозофија и општествена теорија смета дека е етички да се користи ChatGPT при формулирање на мисли за научни трудови.
„На тој начин стануваме покомпетентни во пишувањето, особено ако земеме предвид дека за многу автори англискиот не е мајчин јазик. Исто така, истражувањето на идеи преку јазични технологии е практика што може да биде корисна при составување преглед на литературата и пишување научни трудови“, изјави Бојиќ.
Тој смета дека ваквиот пристап ја поттикнува креативноста и ја подобрува способноста за пребарување релевантна литература. Според него, често се случува ChatGPT да генерира корисни теориски рамки кои корисникот можеби не ги познава, како и референци што можат да помогнат во поткрепување на научните аргументи и заклучоци.
Бојиќ нагласува дека единствената практика која не е етичка е целосното генерирање на научни трудови без никакво размислување или сопствен придонес.
„Главно, тоа не е ни можно да се направи, а да не биде забележано, бидејќи ВИ генераторите на содржина користат набројувања, ѕвездички во текстот, одредени карактеристични зборови, како и референци кои не се точни. Исто така, ВИ главно генерира кратки содржини. Значи, пишувањето состави за училиште е многу полесно на овој начин, бидејќи научните трудови се подолги, специфични и вообичаено бараат истражување. Понапредните модели, како што се O1 на американската компанија OpenAI или R1 на кинеската DeepSeek, можат да се користат и за иницијални анализи на содржина, како што се квалитативна анализа на текст или нумеричка анализа. Овие модели покажуваат висок степен на симулација на мисловните процеси“, објасни тој.
Извор: Web-mind.rs
ChatGPT нема проблем со идеи – но му недостига иновативен пристап
Една од главните предности на оваа алатка е подобрувањето на процесот на пишување. Нему нема да му биде тешко наместо вас да го замени бараниот збор со синоним, да ја преформулира мислата или дури цел пасус да го преобликува со посоодветни изрази.
ChatGPT се користи за: генерирање идеи, структурирање на труд (дефинирање вовед, разработка и заклучок), објаснување на сложени поими (нејасни изрази или концепти), подготовка на нацрт – кој може да биде добра почетна точка.
Секако, имајте предвид дека овие јазични модели можат да креираат неточни објаснувања, па затоа е потребно да ги проверувате информациите од повеќе извори.
Одговорното лице за ВИ во Smartocto, Горан С. Миловановиќ, не гледа проблем во користењето на ChatGPT за организирање големи количини материјал потребен за теоретска или историска поддршка на академски труд, но го нагласува недостатокот на креативност на алатката.
„Сите што очекуваат дека ChatGPT ќе придонесе со нешто креативно и ќе биде основна алатка во самото создавање на академски труд, горко ќе се разочараат. Сè што би добиле ќе биде униформно, слично на веќе видени работи и нема да го достигне нивото на квалитет и креативност кое се очекува во академската заедница“, изјави Миловановиќ, кој работи во компанијата Smartocto.
Тие што злоупотребуваат ќе бидат санкционирани
Неетичкото користење на ChatGPT во академското опкружување може да има далекусежни и сериозни последици за студентите кои ќе бидат фатени во измама. Тие се соочуваат со строги академски санкции, вклучувајќи поништување на трудот, намалување на оценките, повторување на испити, па дури и трајно исклучување од факултет, што може да ја загрози нивната академска и професионална иднина.
Освен тоа, губењето на довербата од професори и колеги може да има долгорочни последици, отежнувајќи го добивањето препораки, академски признанија и професионални можности. Во одредени случаи, користењето на ВИ алатки за плагијат или лажирање истражувања може да доведе и до правни последици, вклучувајќи обвиненија за кршење на авторски права или интелектуална сопственост.
Најголемиот проблем лежи во тоа што студентите кои се потпираат на ВИ наместо на сопственото знаење и вештини ја пропуштаат можноста за вистински интелектуален развој, со што ја саботираат својата иднина и стануваат неподготвени за професионалните предизвици што ги очекуваат.
Како откриваме дека е текстот напишан од вештачка интелигенција?
Горан Миловановиќ објаснува дека компаниите кои развиваат големи јазични модели, кои стојат во основата на алатките како што се ChatGPT и неговата конкуренција, истовремено развиваат и модели чија задача е да разликуваат синтетички од човечки текст.
„На мене, како навистина искусен експерт од самиот почеток на генеративната ВИ револуција, ми е многу тешко врз основа на субјективна проценка да откријам дали еден текст е синтетички или човечки. Обично ми е потребно време за да испитувам и водам некој GenAI чет-бот низ комплексни дијалози и да ги анализирам неговите грешки или недоследности, за да можам со сигурност да утврдам дека станува збор за GenAI бот, а не за човек“, објаснува овој експерт.
Тој смета дека алатките за проверка на употребата на ВИ имаат околу 80% точност во препознавањето на вештачки генерирани текстови.
Алатки за детекција на вештачка интелигенција
Алатките како Content at Scale, Hive, GPT Zero и Copyleaks се користат за детекција на текстови генерирани со вештачка интелигенција. Тие го анализираат стилот на пишување и структурата на текстот за да проценат дали содржината е креирана од ВИ или човек. Иако точноста на овие алатки варира, Hive се покажал како најсигурен, додека GPT Zero и Copyleaks во некои случаи погрешно го процениле потеклото на текстот. Ова укажува на потребата од комбинирање на повеќе методи при верификацијата на содржината.
Извор: Web-mind.rs
