Во продолжение се пет клучни контроверзии кои уште сега ја обликуваат технолошката година што е пред нас.
Социјалните мрежи како уредници на јавниот дискурс
Социјалните мрежи одамна не се пасивни посредници на информации. TikTok, X и Meta влијаат врз тоа која содржина ќе биде видлива, за кого и во каков контекст. Во 2026 година тоа станува политичко прашање од прв ред: обвинувањата за селективна модерација, толерирање екстремизам или „цензура“ се сè почести. Проблемот не е само во поединечни одлуки, туку и во нетранспарентноста на алгоритмите кои фактички го обликуваат јавниот дискурс. Пример што е широко препознатлив во Европа е интервенцијата на TikTok во случаи на пријавен говор на омраза и екстремистичка содржина, каде што реакцијата на платформата често по јавен притисок покажува дека таа реално го уредува политичкиот простор.
Генеративна AI
Генеративната вештачка интелигенција влезе во маркетингот, медиумите, образованието и политиката побрзо отколку што законите можеа да ја следат. Во 2026 година клучното прашање веќе не е што може AI, туку како се користи и дали корисниците воопшто знаат кога содржината е генерирана од алгоритам. Необележаните AI реклами, deepfake снимките и автоматизираните текстови ја поткопуваат довербата во дигиталната содржина. Најпознатата рамка за оваа дебата станаа платформите и алатките како ChatGPT, кои ги отворија вратите за масовна продукција на содржина, додека стандардите за означување и понатаму доцнат особено во маркетингот и политичката комуникација.
Алгоритам, грешки и одговорност
Како што AI системите преземаат сè повеќе одлуки од кредитни процени и вработување, до модерација на содржина прашањето за одговорноста станува централно. Кога алгоритам дискриминира, греши или нанесува штета, одговорноста често се разлева меѓу програмерите, компанијата и „системот“. Во 2026 година ова повеќе не е теоретска дилема, туку правен и етички проблем. На пошироката јавност ѝ е познат примерот со AI алатката на Amazon за селекција на кандидати, која беше повлечена откако се покажа дека фаворизира мажи случај што и денес се наведува како доказ дека „неутралните алгоритми“ лесно можат да станат пристрасни.
Автоматизација, AI и скриените економски трошоци
Иако автоматизацијата често се претставува како пат кон поголема ефикасност, 2026 година носи сè повеќе прашања за нејзините реални трошоци. „AI инфлацијата“, односно растот на трошоците за инфраструктура, лиценци и одржување на системите, станува видлива во деловните биланси. Истовремено, стравот од губење на работни места и притисокот врз пазарот на труд повеќе не се апстрактни. Брановите отпуштања во големите технолошки компании, често објаснувани со „оптимизација“ и „AI трансформација“, станаа глобален сигнал дека автоматизацијата не е само заштеда, туку и скапа промена со директни последици врз луѓето.
Слобода на говор или говор на омраза?
Границата меѓу слободата на изразување и говорот на омраза во дигиталниот простор станува сè потенка. Платформите се под притисок да реагираат побрзо и поодлучно, но секоја интервенција отвора ново прашање: кој одлучува што е прифатливо? Во 2026 година контроверзата не е само во содржината, туку и во моќта на одлучување. Највидливиот глобален пример е X (поранешен Twitter), каде што промените во политиката на модерација предизвикаа обвинувања и за „премногу слобода“ и за „премногу контрола“, со тврдења дека на тој начин се менува тонот на јавната дебата и се нормализира поекстремна содржина.
Извор: web-mind.rs
