Контрола наместо компромис: Зошто WhatsApp мораше да исчезне?
На прв поглед, руското објаснување звучи бирократски познато: WhatsApp наводно не ги почитува локалните закони, не ги складира податоците во Русија и одбива соработка со државните институции. Меѓутоа, суштината на проблемот не е во формалните прописи, туку во архитектурата на самата апликација.
WhatsApp користи „end-to-end“ енкрипција, што значи дека ниту компанијата која стои зад апликацијата нема пристап до содржината на пораките. За руските власти, кои во последните години систематски градат модел на интернет под државен надзор, ваквиот систем е неприфатлив. Тој оневозможува превентивен надзор, ги отежнува истрагите и што е можеби најважно, остава простор за комуникација надвор од дофатот на државата.
Затоа, блокадата е спроведена на инфраструктурно ниво со отстранување на домените на WhatsApp од националниот DNS систем. Тоа не е парцијална забрана ниту „забавување“, туку јасен сигнал дека компромисите со глобалните платформи повеќе не се опција. Ако сервисот не може да се вклопи во домашната регулаторна рамка, ќе биде технички отстранет.
Во таа смисла, WhatsApp не е исклучок, туку логично продолжение на политиката која претходно ги погоди и другите западни платформи.
Дигиталниот суверенитет како политички проект
Блокадата на WhatsApp се вклопува во поширокиот концепт на таканаречениот „суверен интернет“. Идејата е Русија да поседува инфраструктура која може да функционира независно од глобалната мрежа, но и државата да има целосна контрола врз сообраќајот, сервисите и податоците.
Во пракса, тоа значи три нешта:
- Намалување на зависноста од странските технолошки компании.
- Пренасочување на корисниците кон домашни платформи кои се под директен или индиректен државен надзор.
- Создавање дигитално опкружување во кое политичката стабилност има предност пред индивидуалната приватност.
Поради тоа, истовремено со блокадата на WhatsApp, се промовираат домашни апликации за размена на пораки, често претставени како „побезбедни“ и „патриотски“ алтернативи. Разликата е, меѓутоа, клучна: тие платформи немаат силна енкрипција која би го оневозможила пристапот на државните институции. Со тоа, комуникацијата престанува да биде приватна категорија и станува дел од поширокиот систем на надзор.
За власта, ова не е репресија, туку управување со ризик. За критичарите, тоа е јасна линија помеѓу интернетот како простор за слободна комуникација и интернетот како продолжена рака на државата.
Извор: webmind.rs
