Судскиот совет ги прогласи компаниите Мета и Јутјуб за одговорни во историски случај што се однесува на зависноста од социјалните мрежи и досуди отштета од три милиони долари. Иако износот сам по себе не е значителен за технолошките гиганти, симболиката на пресудата е голема: за првпат правно се потврдува дека дизајнот на платформите може да предизвика штетни, па дури и зависнички последици, особено кај младите корисници.
Не е повеќе само „до родителите“
Со години приказната се вртеше околу истата теза: каде се родителите, зошто не ги контролираат децата, зошто им даваат телефони прерано. И додека тие прашања не се без основа, оваа пресуда воведува нова димензија, што е со оние кои тие платформи ги прават?
За време на судењето, експертите сведочеа дека алгоритмите и функционалностите не се случајно такви какви што се. Напротив, осмислени се да го задржат вниманието што е можно подолго, да поттикнат бесконечно скролање, да го стимулираат допаминот и да создаваат навика која лесно преминува во зависност. А кога корисниците се деца и тинејџери, последиците можат да бидат сериозни, од анксиозност и депресија до пореметување на вниманието и самодовербата.
Профит или бенефит?
Деловниот модел на големите технолошки компании со години се заснова на една работа: времето кое го поминуваме на платформата. Што подолго остануваме толку приходите се поголеми. Проблемот настанува кога таа логика почнува директно да влијае врз здравјето на корисниците.
Адвокатот на тужбата беше јасен: компаниите мора да ги сносат последиците за штетата што ја произведуваат. И токму тука лежи суштината на оваа пресуда таа ја поместува границата на одговорноста од поединецот на системот.
Бранот кој штотуку доаѓа
Овој случај не е осамен. Повеќе од 1.600 слични тужби, кои вклучуваат стотици семејства и училишни области, го чекаат својот епилог. Ако оваа пресуда опстане низ жалбената постапка, би можела да покрене домино ефект и да ја натера индустријата сериозно да го преиспита начинот на кој ги дизајнира своите производи.
Компаниите веќе најавија жалби, што значи дека правната борба дури сега започнува. Но, без оглед на конечниот исход, една работа веќе се промени, а тоа е наративот.
Време за поинаков пристап
Можеби најголемата вредност на оваа пресуда е во тоа што нè тера да поставиме непријатни, но неопходни прашања:
- Дали е во ред платформите да бидат дизајнирани така што создаваат зависност?
- Дали децата можат да бидат рамноправни учесници во дигиталниот свет кој е направен да ги „задржи по секоја цена“?
- И кој е должен да ги заштити?
Одговорот веќе не може да биде само – родителите.
Ако досега верувавме дека контролата на времето пред екранот е доволна, оваа пресуда покажува дека проблемот оди многу подлабоко. И дека заштитата на децата во дигиталната ера мора да биде заедничка одговорност – на семејството, општеството, но и на компаниите кои тој свет го обликуваат.
Извор: webmind.rs
