Вообичаено, вртоглавиците поминуваат сами, но ако се јавуваат често, тоа може да го наруши вашето секојдневно функционирање. Може да избегнувате одредени активности од страв дека ќе ја изгубите рамнотежата и ќе паднете, или да се грижите дека со вашето здравје се случува нешто многу посериозно.
Затоа, корисно е да знаете кои се причините за вртоглавица, како треба да постапите кога ви се врти во глава, и кога навистина треба да се загрижите.
Видови на вртоглавица
За да знаете како да реагирате, важно е да го разберете типот на вртоглавицата што ја доживувате. Иако нема строго дефинирани категории, лекарите генерално разликуваат неколку типови.
- Вистински вртоглавици (вертиго):
Чувство дека просторот околу вас се движи или дека вие се движите. Најчестата причина е нарушена врска помеѓу внатрешното уво и мозокот (центарот за рамнотежа е во увото). - Пресинкопа:
Чувство на „омалаксаност“ или дека ќе се онесвестите. Најчесто произлегува од кардиоваскуларни проблеми. - Нерамнотежа:
Чувство на нестабилност или губење рамнотежа при одење. - Општа, нејасна вртоглавица:
Категорија во која спаѓаат луѓе кои не можат прецизно да опишат што чувствуваат.
Нападите на вртоглавица понекогаш се појавуваат сами, а другпат се придружени со главоболка, мачнина или анксиозност. Внатрешното уво (вестибуларниот систем) е тесно поврзано со автономниот нервен систем, кој ги контролира основните телесни функции како срцев ритам и дишење. Затоа, без разлика што ја предизвикува вашата вртоглавица, може да активира реакција „борба или бегство“, што предизвикува мачнина, бледило и дезориентација
Најчести причини за вртоглавица при која „се врти светот“
Премногу алкохол
Покрај тоа што делува на централниот нервен систем, алкохолот влијае и врз центарот за рамнотежа во внатрешното уво. Вртоглавицата е привремена и исчезнува кога алкохолот ќе се елиминира од организмот, но може да доведе и до последователни симптоми на мамурлак. Толеранцијата на алкохол се менува со годините и можеби сте станале почувствителни.
Вртоглавица предизвикана од движење
Овој вид обично доаѓа со мачнина, потење и повраќање, најчесто при возење. Но може да се јави и при користење технологија особено виртуелна реалност кога мозокот добива спротивставени сигнали од очите и ушите.
Бениген пароксизмален позиционен вертиго (BPPV)
Најчестиот проблем на периферниот вестибуларен систем. Се случува кога мали калциумски кристали во внатрешното уво се поместуваат на погрешно место.
Типично, кога лежите, имате чувство како да сте на рингишпил. Нападот трае кратко минута-две и потоа исчезнува. Ако трае со денови, потребна е лекарска помош.
Воспаленија на внатрешното уво
Инфекции како настинка или грип можат да предизвикаат:
- лабиринтитис (воспаление на дел од внатрешното уво)
- вестибуларен невритис (воспаление на нервот за рамнотежа)
Овие состојби доведуваат до вртоглавица, мачнина, повраќање и кај лабиринтитис можно губење слух.
Мениерова болест
Хроничен пореметувач кој предизвикува нагло губење слух на едно уво, зуење и напади на вертиго што траат од 20 минути до неколку часа.
Точната причина не е позната, но се поврзува со зголемена количина на течност во внатрешното уво. Состојбата е изненадувачки често поврзана со мигрена.
Вестибуларна мигрена
Оваа мигрена предизвикува силна вртоглавица, мачнина, чувствителност на звук и светлина. Жените се погодени многу почесто.
Извор: Freepik
Најчести причини за вртоглавица
Дехидратација
Недоволниот внес на течности ја намалува количината на крв, што го намалува крвниот притисок и го ограничува снабдувањето на мозокот со кислород. Може да предизвика:
- вртоглавица
- главоболка
- замор
- мускулна слабост
- потешкотии со концентрација
Анксиозност
Анксиозноста и вртоглавицата често одат заедно. Забрзаното чукање на срцето, плиткото дишење и хипервентилацијата можат да создадат чувство на нестабилност.
Хипогликемија
Низок шеќер во крвта, најчест кај луѓе со дијабетес на инсулин. Освен вртоглавица, предизвикува и:
- потење
- вознемиреност
- слабост
Недостиг на витамини и минерали
Особено:
- железо (анемија)
- витамин Б12
- фолна киселина
- витамин Д
Лекови што може да предизвикаат вртоглавица
Најчесто:
- лекови кои го намалуваат крвниот притисок
- антиепилептици
- антидепресиви
- седативи
Секогаш проверете ги лековите со вашиот лекар, вклучувајќи и суплементи.
Кардиолошки причини за вртоглавица
POTS – постурална ортостатска тахикардија
Кога станувате, крвта не се движи нагоре кон мозокот како што треба. Предизвикува:
- вртоглавица
- брзо чукање на срцето
- замор
- „магла“ во мозокот
Ортостатска хипотензија
Пад на притисок при станување, со симптоми:
- вртоглавица
- мачнина
- слабост
- главоболка
- проблеми со концентрацијата
Срцеви аритмии
И при многу бавни и при пребрзи срцеви удари, мозокот може да остане без доволно крв, што предизвикува вртоглавица, недостаток на воздух и болка во градите.
Сериозни причини за вртоглавица
Мозочен удар
Побарајте помош ако покрај вртоглавица имате:
- силна ненадејна главоболка
- слабост на едната страна од телото
- опуштеност на лицето
- говорни потешкотии
- проблеми со одење
Потрес на мозок
По удар во глава може да почувствувате:
- вртоглавица дури и во мирување
- заматен вид
- поспаност
- проблеми со меморијата
- мачнина
Кога треба да се загрижите
Побарајте итна медицинска помош ако:
- вртоглавицата доаѓа по повреда на глава
- имате симптоми на мозочен удар
- имате болка во градите или отежнато дишење
- се онесвестувате
Посетете лекар ако вртоглавицата станува честа или трајна.
Лекување на вртоглавица
Зависи од причината:
- Промени во животниот стил:
хидратација, здрава исхрана, помалку алкохол, контрола на шеќерот. - Прилагодување на лекови (со лекар).
- Физикална терапија:
особено ефективна за BPPV — понекогаш е доволен еден третман. - Контрола на мигрена:
регулирање на исхрана, сон и стрес; избегнување силни стимулуси. - Кардиолошки причини:
зголемување на внесот на сол/течности, лекови за регулирање притисок и ритам.
Како да се справите со вртоглавица во моментот
- легнете ако сте дома
- изгасете светла и намалете ја температурата
- ако сте надвор – седнете или чучнете
- легнете со кренати нозе ако продолжи
- хидрирајте се
- избегнувајте нагли движења
- вежбајте рамнотежа (таи чи, пешачење)
- ако чувствувате дека ќе паднете – насочете се кон мека површина
Извор: easylife.rs
