Сè повеќе студии покажуваат дека местото во кое растеме силно влијае врз тоа како размислуваме, какви вредности имаме и како се однесуваме, често еднакво колку и нашите гени.
Иако ДНК е основата на она што сме, научниците истакнуваат дека генетиката објаснува во просек околу 50 отсто од разликите меѓу луѓето, додека другата половина ја чини опкружувањето: културата, општеството, нормите, начинот на живот и искуствата од детството.
Гените не се доволни без опкружувањето
„Без оглед на тоа какви гени носите, потребен е одреден контекст за тие да се манифестираат“, објаснуваат истражувачите од областа на крос-културната психологија, пишува BBC.
Студиите на близнаци, кои имаат речиси идентичен генетски материјал, покажуваат дека дури и тие значително се разликуваат доколку растат во различни општества. Разликите особено се гледаат во личноста, ставовите, начинот на размислување и однесувањето, додека некои способности, како интелигенцијата, во поголема мера се поврзани со генетиката, особено подоцна во животот.
Индивидуализам наспроти колективизам
Едно од најинтересните откритија се однесува на разликите меѓу западните и источните култури. Луѓето кои растат во западните општества почесто себеси се гледаат како независни поединци, опишувајќи се преку лични особини како амбициозност или креативност. Во многу азиски култури, идентитетот почесто се гради преку општествените улоги, семејството и заедницата.
Овие разлики не се само теоретски. Снимањата на мозокот покажуваат дека луѓето од Западот ги активираат центрите за самосвест кога размислуваат за себе, додека кај луѓето од источните култури истите делови од мозокот се активираат и кога размислуваат за блиските членови на семејството.
Истражувањата сугерираат дека личност со исти гени би имала поинаков мозок доколку пораснала, на пример, во Тајван наместо во Европа. Причината е едноставна: мозокот со текот на времето се прилагодува на искуствата, а тие се длабоко обликувани од културата.
Дури и особините како екстровертноста се менуваат во согласност со опкружувањето. Луѓето често стануваат потивки или поотворени во зависност од општествените норми на средината во која живеат, но истовремено тежнеат да избираат опкружувања кои им „лежат“ и одговараат на нивните предиспозиции.
Постои ли „вистинско јас“?
Филозофите и понатаму расправаат за тоа дали постои непроменливо „вистинско јас“ или идентитетот постојано се менува низ животот. Некои сметаат дека би биле истата личност дури и без сеќавања, додека други веруваат дека општеството и културата суштински нè обликуваат.
Она околу што повеќето научници се согласуваат е следново: да сме пораснале на некое друго место, сигурно би биле поинакви, но не целосно друга личност. Трагите од опкружувањето секогаш остануваат во начинот на кој мислиме, донесуваме одлуки и го гледаме светот.
Извор: bizlife.rs
