The New York Times ги избра 100-те најдобри серии на 21 век: Зошто на листата ги нема „The Sopranos“?

Повеќе од 500 актери, автори, продуценти и други телевизиски професионалци учествувале во изборот на 100-те најдобри серии на 21 век. Сепак, овој избор отвори и едно неизбежно прашање: како е можно да се зборува за најдобрите серии на модерната ера без „The Sopranos“? Одговорот се крие во годината од која започнува листата.

Webmind Редакција
29/09/2026

Извор: bizlife.rs

СОДРЖИНА

Зошто ги нема „The Sopranos“?

Што ни кажува оваа листа за телевизијата?

Листа што истовремено е и слика на една епоха

100-те најдобри серии на 21 век

Угледниот американски весник The New York Times објави листа на 100-те најдобри телевизиски серии на 21 век, составена врз основа на гласовите на повеќе од 500 луѓе од телевизиската индустрија. Меѓу нив се актери, сценаристи, продуценти, автори на серии и други професионалци кои ја одбележаа телевизиската продукција во последните децении.

Задачата на учесниците била да ги изберат десетте најдобри серии што премиерно биле прикажани од 1 јануари 2000 година наваму. Значи, не станува збор за избор на најдобрите серии на сите времиња, туку за обид да се издвојат остварувањата што ја дефинираа телевизијата во 21 век.

Токму ова временско ограничување објаснува и едно од најголемите отсуства од листата: „The Sopranos“, серија која често се наведува како едно од најважните остварувања во историјата на телевизијата, премиерно била прикажана во 1999 година.

На врвот на листата се најдоа серии што ја одбележаа ерата на престижната телевизија, од криминалистички драми и сатири за моќта до комедии што го променија начинот на раскажување приказни на малите екрани.

1. „Breaking Bad“ (2008–2013)

Приказната за професорот по хемија Волтер Вајт, кој откако дознава дека боледува од рак почнува да произведува метамфетамин, стана една од највлијателните телевизиски драми. Трансформацијата на главниот лик од навидум обичен човек во безмилосен криминалец е во центарот на серијата што постави високи стандарди за развој на ликовите и раскажувањето.

2. „The Wire“ (2002–2008)

Серијата на Дејвид Сајмон го прикажува Балтимор низ различни институции и слоеви на општеството: полицијата, трговијата со дрога, политиката, образованието и медиумите. Наместо едноставна поделба на добри и лоши, нуди сложена слика на систем во кој поединците често се заробени од околностите. Нејзиното влијание ги надминува границите на криминалистичката драма.

3. „Mad Men“ (2007–2015)

Во светот на њујоршките рекламни агенции од шеесеттите години на минатиот век, Дон Дрејпер и неговите колеги се обидуваат да ги усогласат амбициите, приватните животи и општествените промени. Серијата истовремено е приказна за маркетингот, идентитетот, потрошувачкото општество и Америка која се менува.

4. „Succession“ (2018–2023)

Семејството Рој и борбата за контрола врз медиумската империја послужија како основа за сатира за богатството, моќта и семејните односи. Серијата прикажа како една деловна империја може да се претвори во бојно поле за лични конфликти, додека наследниците се обидуваат да докажат дека заслужуваат место на врвот.

5. „Fleabag“ (2016–2019)

Британската серија на Фиби Волер-Бриџ следи млада жена која преку хумор, провокација и директно обраќање кон публиката се соочува со тагата, вината и комплицираните односи. Со само две сезони покажа колку моќна може да биде една телевизиска приказна и без долгогодишно емитување.

6. „Game of Thrones“ (2011–2019)

Адаптацијата на книжевниот серијал на Џорџ Р. Р. Мартин ја претвори епската фантастика во глобален телевизиски феномен. Борбата за Железниот престол, комплексните ликови и непредвидливите заплети привлекоа публика која дотогаш можеби го избегнувала овој жанр. Серијата го промени и начинот на кој се планираат, финансираат и промовираат големите телевизиски продукции.

7. „Veep“ (2012–2019)

Политичката сатира ја следи потпретседателката на САД, Селина Мајер, и нејзиниот тим, чии денови се сведуваат на борба за влијание, избегнување одговорност и меѓусебно поткопување. Острите дијалози и приказот на политичкиот опортунизам ја направија една од најпрепознатливите комедии на своето време.

8. „30 Rock“ (2006–2013)

Тина Феј во оваа комедија ѕирна зад кулисите на телевизиската индустрија, следејќи ја авторката на хумористична емисија и нејзините соработници. Серијата си поигрува со телевизиското его, корпоративните интереси и апсурдите на забавната индустрија, со хумор кој често се потпира на брзината и густината на дијалозите.

9. „Curb Your Enthusiasm“ (2000–2024)

Лери Дејвид игра измислена верзија на самиот себе, човек чија опсесија со општествените правила и ситните неправди редовно прераснува во непријатни ситуации. Серијата ги помести границите на телевизиската комедија со импровизираните дијалози и хуморот што произлегува од секојдневните општествени недоразбирања.

10. „Atlanta“ (2016–2022)

Серијата на Доналд Гловер следи млад музички менаџер и неговиот братучед кој се обидува да се пробие на хип-хоп сцената. Комбинирајќи комедија, драма, надреални епизоди и општествен коментар, „Atlanta“ покажа колку телевизискиот формат може да биде експериментален.

Зошто ги нема „The Sopranos“?

Отсуството на „The Sopranos“ на прв поглед изгледа како сериозен пропуст. Серијата на Дејвид Чејс, со Џејмс Гандолфини во улогата на мафијашкиот бос Тони Сопрано, често се смета за едно од клучните остварувања што ја променија телевизијата и ја отворија вратата за ерата на таканаречената престижна телевизија.

Меѓутоа, The New York Times не ги барал најдобрите серии на сите времиња. Условот бил серијата премиерно да биде прикажана на 1 јануари 2000 година или подоцна. „The Sopranos“ почна да се емитува на HBO во 1999 година, поради што не го исполнува основниот критериум.

Тоа значи дека серијата не изгубила во гласањето, ниту била рангирана под стотото место. Воопшто не била во конкуренција.

Истата временска граница исклучува и други значајни остварувања што почнале да се емитуваат во деведесеттите години, без оглед на тоа што продолжиле да се прикажуваат и во текот на 21 век.

Што ни кажува оваа листа за телевизијата?

Првите десет места откриваат неколку правци што ја одбележаа телевизијата во последните четврт век.

Прво, доминираат серии со комплексни, морално несовршени ликови. Од Волтер Вајт и Дон Дрејпер до семејството Рој, гледачите добија ликови чии одлуки не е лесно да се оправдаат, но чии постапки е тешко да престанете да ги следите. Класичната поделба на позитивци и негативци им отстапи место на многу посложени карактери.

Второ, деловниот и политичкиот свет станаа одлична сцена за драма и комедија. „Mad Men“ зборува за рекламната индустрија, „Succession“ за семејна корпоративна империја, а „Veep“ за политичкиот систем. Моќта, парите, статусот и борбата за позиција се покажаа како универзални теми, без разлика дали ги следиме преку драма или сатира.

Трето, успехот не е резервиран само за еден формат. На листата има епска фантастика, криминалистичка драма, политичка сатира, авторска комедија и серија што завршила по само 12 епизоди. „Fleabag“, на пример, го зазеде петтото место и покрај тоа што има само две сезони.

И конечно, листата покажува колку телевизијата стана важен простор за авторско раскажување. Сериите повеќе не се само долготрајна забава што ја пополнува програмската шема. Тие станаа културни настани, теми на јавни дискусии и остварувања што се анализираат со иста сериозност како филмовите и книжевноста.

Листа што истовремено е и слика на една епоха

Изборот на The New York Times не е конечна пресуда за тоа кои серии се најдобри, туку пресек на вкусовите и искуствата на луѓето кои ја обликувале телевизијата на 21 век. Во него може да се препознае и промената на начинот на кој гледаме телевизија, како и подемот на кабелските канали, а потоа и на стриминг-платформите.

Сепак, границата поставена на 1 јануари 2000 година е важна за разбирање на резултатите. Ако задачата била да се изберат најдобрите серии на сите времиња, „The Sopranos“ би биле дел од разговорот. Вака, листата кажува нешто попрецизно: кои серии, според гласовите на повеќе од 500 луѓе од индустријата, ја одбележале телевизијата создадена од почетокот на новиот милениум.

А можеби токму тоа е најинтересното прашање што го остава листата: дали најдобрите серии на 21 век се оние што ја променија телевизијата – или оние што најдобро ги искористија промените што веќе се случија?