Со истражување на староста на овие дрвја се занимава Универзитетот Trás-os-Montes e Alto Douro (UTAD), чии истражувачи развиле и патентирале метод за процена на староста на древните маслинови дрвја.
Едно од најпознатите е „Oliveira do Mouchão“, кое се наоѓа во општината Abrantes. Неговата старост е проценета на околу 3.350 години. Тоа значи дека ова дрво постоело уште во времето на Феникијците, Келтиберите и Римјаните.
И покрај тоа што неговото стебло во текот на вековите претрпело бројни промени, маслиновото дрво и понатаму дава плодови. Неговите длабоки корени му помогнале да преживее различни историски периоди, промени на населението и цивилизации што се менувале на ова подрачје.
Како научниците ја одредуваат староста на маслиновите дрвја?
Проценувањето на староста на древните дрвја не е едноставно, особено кога станува збор за видови што можат да живеат илјадници години.
Методот што го развил UTAD се заснова на математички модел што ја поврзува староста на дрвото со карактеристиките на неговото стебло, вклучувајќи ги пречникот, висината и обемот.
На тој начин може да се процени староста на голем број маслинови дрвја, не само во Португалија, туку и во други земји.
Во Португалија, покрај „Oliveira do Mouchão“, идентификувани се уште многу дрвја што можат да се опишат како милениумски. Едно од нив, во Santa Iria de Azóia, во општината Loures, е проценето на околу 2.850 години.
Една маслина можеби е постара од 3.700 години
Во меѓувреме е пронајдено и дрво што би можело да биде уште постаро.
„Oliveira do Peso“, кое расте на имотот Herdade do Peso во Vidigueira, во областа Beja, според процената од 2021 година би можело да биде постаро од 3.700 години.
Дрвото било кандидат за португалско Дрво на годината 2024 и го освоило третото место во националниот избор.
Неговата вредност не е само во староста. На истото подрачје се наоѓа група маслинови дрвја чија вкупна проценета старост надминува 7.000 години, што на овој простор му дава посебно историско, природно и културно значење.
Древни маслинови дрвја можат да се најдат низ цела Португалија, меѓу другото во Monsaraz, Estremoz, Montemor-o-Novo, Lagoa, Beja, Vilamoura, Évora и паркот Serralves во Porto.
Експертите од UTAD учествувале и во проценување на староста на маслинови дрвја во други европски земји, меѓу кои Шпанија и Франција. На Менорка, на пример, било потврдено постоење на маслиново дрво старо повеќе од 2.300 години.
Извор: Unsplash/Emre
Зошто маслиновите дрвја можат да живеат илјадници години?
Една од причините за нивната исклучителна долговечност се крие во способноста на маслиновото дрво да се обновува.
Хозе Луис Лоузада, истражувач од UTAD кој го развил методот за процена на староста, објаснува дека маслиновото дрво има исклучителна способност за регенерација. Дури и многу стар дел од стеблото може повторно да развие изданоци, што му овозможува на дрвото да продолжи да расте и да дава плодови.
Важна улога има и фактот што маслиновото дрво е многу добро приспособено на медитеранската клима. Комбинацијата од отпорност, способност за регенерација и приспособеност кон условите на средината им овозможила на поединечни дрвја да надживеат цели генерации луѓе.
Во Португалија, најстарите маслинови дрвја главно се наоѓаат јужно од реката Mondego. Според истражувачите, нивната способност за обновување е толку голема што, под соодветни услови, би можеле да опстојуваат практично неограничено долго.
Древните дрвја затоа не се само природни споменици. Тие претставуваат живи траги од минатото, но и потсетник за тоа колку природата може да биде долговечна кога ќе ѝ се овозможи да опстане.
Додека се менуваат генерациите луѓе, некои од овие дрвја продолжуваат да растат, да цветаат и да даваат плодови како живи сведоци на илјадници години промени што се случувале околу нив.
Извор: odrzime.rs
