На 26 април 1986 година, додека Украина беше дел од Советскиот Сојуз, реакторот во централата експлодираше и контаминираше огромно подрачје кое ги опфаќа Украина, Белорусија и Русија.
По несреќата, околу уништениот реактор во брзање беше изградена внатрешна челично-бетонска конструкција, позната како саркофаг, со цел да се спречи понатамошно истекување на радијацијата. Години подоцна, во ноември 2016 година, беше подигната високотехнолошка метална купола наречена Нова безбедна заштитна конструкција (New Safe Confinement – NSC), чија изградба чинеше 1,5 милијарди евра, за дополнително да ја зајакне внатрешната обвивка.
Зошто експертите се загрижени за Чернобил?
Киев повеќепати ја обвини Русија дека ја гаѓала нуклеарната централа од почетокот на сеопфатната инвазија врз Украина во 2022 година, вклучувајќи ја и минатата година, кога руски дрон во февруари ја погоди надворешната обвивка.
Иако Меѓународната агенција за атомска енергија (IAEA) на почетокот не пријави истекување на радијација, во декември потврди дека ударот на дронот ја оштетил челичната структура и дека таа повеќе не ја блокира радијацијата, пренесува Euronews.
Генералниот директор на IAEA, Рафаел Гроси, наведе дека инспекцијата „потврдила дека [заштитната конструкција] ги изгубила своите примарни безбедносни функции, вклучувајќи ја и способноста за изолација, но исто така е утврдено дека нема трајни оштетувања на носечките структури или системите за надзор“. Гроси додаде дека одредени поправки се извршени, но дека „сеопфатна обнова е и понатаму неопходна за да се спречи понатамошна деградација и да се обезбеди долгорочна нуклеарна безбедност“.
На Чернобил му се потребни околу 500 милиони евра за поправки
Минатиот месец, францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро процени дека за поправка на куполата се потребни речиси 500 милиони евра. „Вечерва ја претставивме првата финансиска процена на штетата што ја предизвика овој дрон, која изнесува околу 500 милиони евра“, рече Баро по состанокот на министрите за надворешни работи на Г7 во март.
Greenpeace наведе дека, и покрај одредени работи на санација, заштитната обвивка сè уште не е целосно обновена. Организацијата предупредува дека тоа го зголемува ризикот од ослободување на радиоактивност, особено во случај на уривање на внатрешната структура.
„Тоа би било катастрофално бидејќи внатре постојат четири тони прашина, високо радиоактивна прашина, честички од гориво и огромни количини на радиоактивност во саркофагот“, изјави за АФП претходно овој месец постариот нуклеарен експерт на Greenpeace за Украина, Шон Бурни. „И бидејќи Новата безбедна заштитна конструкција моментално не може да се поправи и не функционира како што е планирано, постои можност за ослободување на радиоактивност“, додаде Бурни.
„Радиоактивните честички не познаваат граници“
Демонтирањето на нестабилните елементи на внатрешната обвивка е клучно за да се спречи неконтролирано уривање, соопшти Greenpeace, но понатамошните работи на локацијата се отежнати поради руските напади.
Покрај предупредувањето на Greenpeace, директорот на централата Сергиј Тараканов исто така предупреди дека во случај ракета да падне близу постројката, структурата би можела да биде под ризик од уривање поради ударот. „А она што нè научи несреќата од 1986… е дека радиоактивните честички не познаваат граници“, додаде Тараканов.
Извор: odrzime.rs
