Сè повеќе жени ги поминуваат дваесеттите и раните триесетти години градејќи кариера, обезбедувајќи финансиска стабилност, патувајќи или едноставно барајќи партнер со кого би сакале да создадат семејство.
Но биологијата не ги промени своите правила. Плодноста природно се намалува со возраста, а јазот меѓу општествените и биолошките рокови станува сè поизразен. Токму на тој пресек се појавува феноменот познат како social freezing – замрзнување на јајце-клетки од немедицински причини.
Оваа постапка одамна е позната во медицината, но долго време беше наменета главно за жени кои се соочуваат со сериозни здравствени состојби. Денес, замрзнувањето на јајце-клетките станува дел од пошироката дискусија за репродуктивните права, родовата еднаквост и слободата на избор.
Што претставува social freezing?
Social freezing подразбира собирање и замрзнување на јајце-клетки за тие да можат да се искористат години подоцна.
За разлика од медицинското замрзнување, кое се препорачува на жени што поминуваат низ терапии кои можат да ја загрозат плодноста, како што е хемотерапијата, social freezing се избира од лични причини.
Најчестиот мотив е можноста жената да стане мајка и по периодот на најголема биолошка плодност.
За многу жени ова претставува начин да добијат дополнително време. Некои сакаат да се посветат на професионалниот развој, други сè уште не го пронашле партнерот со кој сакаат да основаат семејство, а трети едноставно не се чувствуваат подготвени за родителство во моментот кога тоа го очекува општеството или кога биологијата го диктира.
Иако замрзнувањето на јајце-клетките не гарантира идна бременост, тоа ги зголемува шансите жената подоцна да користи репродуктивен материјал собран во период на поголема плодност.
Одложување на мајчинството во современиот свет
Во последните децении, просечната возраст на жените при раѓањето на првото дете постојано расте низ Европа. Причините за тоа се многу пошироки од индивидуалниот избор.
Младите денес подолго се образуваат, подоцна доаѓаат до стабилно вработување и се соочуваат со сè повисоки трошоци за живот. Несигурните работни договори, скапото домување и променетите партнерски односи придонесуваат многумина да го одложат создавањето семејство.
Во исто време, се променија и очекувањата од родителството. Денешните родители сакаат да бидат емоционално, финансиски и организациски подготвени за доаѓањето на дете.
За многу жени тоа значи прво да остварат одредени професионални или лични цели, а потоа да станат мајки.
Во тој контекст, social freezing нуди поголема флексибилност и го намалува притисокот што го создава биолошкиот часовник.
Замрзнување на јајце-клетките – слобода на избор или прилагодување на системот?
Оваа тема отвора важно прашање: дали social freezing навистина носи поголема слобода на избор или претставува прилагодување на општество кое сè уште не создава доволно услови за жените?
Поддржувачите сметаат дека оваа постапка им овозможува на жените самите да одлучат кога сакаат да станат мајки. Во таа смисла, технологијата претставува форма на репродуктивна автономија и контрола врз сопственото тело.
Од друга страна, критичарите предупредуваат дека технологијата не ги решава вистинските причини поради кои жените го одложуваат родителството.
Ако причините се несигурното вработување, недоволната институционална поддршка за семејствата, високите трошоци за домување или нерамномерната распределба на грижата за децата, тогаш замрзнувањето на јајце-клетките претставува индивидуално решение за општествен проблем.
Со други зборови, се поставува прашањето дали жените навистина избираат да го одложат мајчинството или околностите ги принудуваат на тоа.
Франција како пример за нов пристап
Во европски рамки, Франција стана еден од најзначајните примери за промена на пристапот кон ова прашање.
Со реформата на биоетичките закони во 2021 година, на жените им беше овозможено да замрзнуваат јајце-клетки и без медицинска индикација, со поддршка од националниот здравствен систем.
Ова не претставува само административна промена, туку признание дека планирањето семејство денес изгледа поинаку отколку пред неколку децении.
Со тоа, темата излегува од рамките на привилегираните поединци кои можат да си дозволат скапи процедури и станува дел од јавните здравствени политики.
Истовремено, се отвора и прашањето за еднаков пристап до репродуктивните технологии, без оглед на финансискиот статус.
Можност за која сè уште малку се знае
Иако за social freezing сè повеќе се зборува, истражувањата покажуваат дека информираноста и понатаму е релативно ниска.
Многу жени знаат дека постапката постои, но не знаат кога е најефикасна, какви се реалните шанси за успех или како изгледа целиот процес.
Поради тоа, во последните години се појавуваат различни иницијативи и организации чија цел е да обезбедат точни и проверени информации, а не да ја промовираат процедурата.
Експертите потенцираат дека едукацијата е клучна, бидејќи замрзнувањето на јајце-клетките не е магично решение ниту гаранција за идно родителство. Тоа е една од можностите, но не и сигурен пат до бременост во подоцнежните години.
Иднината на родителството во време на нови правила
Разговорот за social freezing одамна ги надмина границите на медицината.
Тој отвора прашања за тоа како денес го замислуваме семејството, како го организираме работниот живот и колку навистина го поддржуваме родителството во современото општество.
Ова не е само технолошка иновација, туку симбол на време во кое животните патишта ретко се одвиваат според однапред утврден распоред и во кое жените се обидуваат да ги усогласат сите улоги што сакаат да ги исполнат.
За некои, оваа опција носи чувство на сигурност. За други претставува „план Б“. Но, истовремено потсетува дека репродуктивната слобода секогаш се движи во рамките на личните, но и општествените околности.
Лично прашање е кога една жена сака да стане мајка. Општествено прашање е какви услови има за тоа. А вистинската слобода на избор постои само во општество што ја овозможува и ја поддржува.
Извор: easylife.rs
