Овој изотоп на хелиумот денес има ограничена примена поради малата достапност, но стручњаците сметаат дека во следните децении би можел да игра важна улога во развојот на квантните компјутери и нуклеарната фузија, технологија што се смета за еден од можните извори на чиста енергија во иднина.
Зошто е хелиумот-3 толку вреден?
За разлика од многу попознатиот хелиум-4, кој меѓу другото се користи за полнење балони, хелиумот-3 е исклучително редок. Неговата цена достигнува околу 2.000 долари по литар, а денешните залихи главно настануваат како нуспроизвод од распаѓањето на трициумот во нуклеарните боеви глави.
Поради ограничените количини, научниците предупредуваат дека идната побарувачка може повеќекратно да го надмине постојното производство.
Хелиумот-3 уште денес има важна улога во научните истражувања. Се користи за постигнување екстремно ниски температури неопходни за работа на квантните компјутери, но и во експерименти што ја истражуваат темната материја.
Зошто погледот се свртува кон Месечината?
Истражувањата на примероците што на Земјата ги донесоа мисиите „Аполо“ покажаа дека месечевата површина би можела да содржи значително поголеми количини хелиум-3 отколку Земјата.
Тоа поттикна неколку американски компании да развиваат технологии за негово вадење.
Една од нив е Interlune, која планира веќе во текот на 2027 година да тестира опрема наменета за идно ископување на месечевото тло. Долгорочната цел на компанијата е развој на автономни машини што би собирале реголит прашливиот површински слој на Месечината и од него би издвојувале хелиум-3.
Слични планови има и компанијата Astrotech, која ја истражува технологијата на загревање на реголитот за да го ослободи гасот.
Колку е тоа изводливо?
Најголемиот предизвик не е само заминувањето на Месечината, туку количината материјал што би било потребно да се обработи.
Според проценките на стручњаците, за добивање само еден килограм хелиум-3 можеби ќе биде потребно да се ископаат и да се преработат стотици илјади тони месечево тло.
Покрај тоа, научниците сè уште немаат прецизни податоци за тоа каде на Месечината се наоѓаат најголемите концентрации од овој гас.
Постои ли алтернатива?
Додека одделни компании вложуваат во месечево рударење, други ја истражуваат можноста за експлоатација на хелиумот-3 на Земјата.
Компанијата Pulsar Helium моментално ги испитува наоѓалиштата во американската сојузна држава Минесота, каде што се откриени мали концентрации од овој изотоп. Иако количините се значително помали отколку што се претпоставува дека постојат на Месечината, класичното дупчење би можело да биде значително поевтино од вселенските мисии.
Трка за ресурсот на иднината
Развојот на квантните компјутери, напредните технологии за ладење и нуклеарната фузија би можел во следните децении значително да ја зголеми побарувачката за хелиум-3.
Поради тоа, овој редок гас сè почесто се набљудува не само како научен ресурс, туку и како потенцијален стратешки материјал на иднината. Прашањето повеќе не е дали ќе постои интерес за негова експлоатација, туку дали технологијата ќе овозможи неговото вадење од Месечината да стане економски исплатливо.
Извор: odrzime.rs
