„Секоја личност, во кој било период од животот, може да развие нова алергија“, вели алергологот Кели Колас од Универзитетот Вашингтон, а меѓу можните предизвикувачи се истражуваат вирусни инфекции, антибиотици, хормонални промени, па дури и каснувања од одредени крлежи.
Кога имунолошкиот систем ја менува реакцијата?
Некои луѓе имаат генетска предиспозиција за развој на алергии, но генетиката не е единствениот фактор. Како што објаснува Ручи Гупта, директорка на Центарот за истражување алергии на храна и астма при Универзитетот Нортвестерн, понекогаш е потребно да се појави одреден „предизвикувач“ што ќе ја поттикне алергиската реакција.
Еден од факторите што моментално се истражуваат е COVID-19. Студија од 2026 година покажала поврзаност меѓу прележана инфекција и поголем ризик од развој на алергиски ринитис, односно поленска алергија, како и астма. Истата студија укажала и на помал ризик кај вакцинираните лица. Авторите претпоставуваат дека силната воспалителна реакција за време на инфекцијата би можела да има улога во подоцнежниот развој на одредени алергиски заболувања.
Сличен механизам претходни истражувања поврзувале и со некои други вируси, вклучувајќи ги респираторниот синцицијален вирус (RSV) и риновирусот, особено кај децата. Едно од можните објаснувања е дека инфекцијата привремено го менува начинот на кој реагира имунолошкиот систем, па во тој период безопасни супстанции може да ги препознае како закана.
Каква улога имаат антибиотиците и цревниот микробиом?
Друг фактор што се истражува е употребата на антибиотици. Некои студии откриле поврзаност меѓу нивната употреба и подоцнежниот ризик од развој на алергии.
Едно од можните објаснувања се однесува на цревниот микробиом, односно сложената заедница на микроорганизми што живее во дигестивниот тракт. Иако научниците сè уште се обидуваат прецизно да ја утврдат неговата улога во различните процеси во организмот, познато е дека е поврзан и со функционирањето на имунолошкиот систем.
Антибиотиците можат да го променат составот на микробиомот, па се претпоставува дека таквите промени би можеле да влијаат и врз начинот на кој реагира имунолошкиот систем. Поедноставено, организмот би можел да почне погрешно да ги препознава безопасните супстанции како нешто што треба да го елиминира.
Хормоните исто така можат да ја променат сликата
Бременоста претставува уште една голема промена за имунолошкиот систем. Според алерголозите што ги цитира BBC, кај приближно една третина од жените кои и пред бременоста имале алергии на фактори од животната средина, симптомите може да станат поизразени по зачнувањето.
Постои и состојба позната како ринитис во бременоста, кога лице кое претходно немало алергии во текот на бременоста почнува да има симптоми како кивање, затнат нос и течење на носот.
Сепак, ринитисот во бременоста најверојатно не е вистинска алергија. Станува збор за привремена состојба што може да предизвика симптоми слични на алергиските и најчесто исчезнува по породувањето. Неговата точна причина не е доволно разјаснета, но се поврзува со хормоналните промени во текот на бременоста.
И промените што настапуваат во менопаузата можат да имаат влијание. Истражувањата укажуваат дека некои жени можат да развијат нови алергии по влегувањето во менопауза, што исто така се истражува во контекст на големите хормонални промени.
Кога каснување од крлеж доведува до алергија на месо?
Еден од понеобичните примери е алфа-гал синдромот, алергија што може да се развие по каснување од одредени крлежи.
Кај овој синдром организмот реагира на алфа-гал, молекула на шеќер што природно се наоѓа кај повеќето цицачи. По каснувањето од крлеж, имунолошкиот систем може да развие антитела на оваа молекула. Кога лицето подоцна ќе јаде месо од цицачи, како говедско, свинско или јагнешко, може да дојде до алергиска реакција.
Симптомите може да вклучуваат уртикарија, отоци и проблеми со дигестивниот систем, а кај некои лица реакцијата може да биде сериозна.
Американските Центри за контрола и превенција на болести (CDC) наведуваат дека меѓу 2017 и 2022 година во САД биле регистрирани повеќе од 90.000 лица со позитивен тест за алфа-гал антитела во анализираните лабораториски податоци. Важно е, сепак, дека овие податоци се однесуваат на сомнеж, односно лабораториски доказ за сензибилизација, а не нужно на клинички потврдена алергија кај сите тие лица.
Може ли новата алергија да исчезне?
Кај некои состојби симптомите исчезнуваат кога ќе исчезне нивниот предизвикувач. Ринитисот во бременоста е еден таков пример. Меѓутоа, многу алергии што се појавуваат подоцна во животот можат да бидат долготрајни.
Без разлика дали станува збор за полен, прашина, храна или животни, основниот механизам е сличен: имунолошкиот систем погрешно препознава безопасна супстанција како закана и предизвикува реакција. Тогаш се појавуваат симптоми како течење на носот, чешање на очите и осип, додека кај сериозни реакции може да дојде и до анафилаксија.
Поради тоа, научниците истражуваат начини имунолошкиот систем да се „пренасочи“ и да престане прекумерно да реагира на алергени. Се проучуваат различни лекови, терапии што влијаат врз имунолошкиот одговор, како и експериментални пристапи што би можеле да го научат организмот поинаку да реагира на алергените.
Засега, сепак, не постои сигурен начин секоја новонастаната алергија трајно да се отстрани. Затоа истражувањата сè повеќе се насочуваат не само кон прашањето како настануваат алергиите, туку и дали нивното појавување може да се спречи или запре пред да станат траен проблем.
Извор: odrzime.rs
